Naslovna Danas je... Dan Republike sve više bledi u sećanju

Dan Republike sve više bledi u sećanju

PODELI
Foto: danas.rs

Od nekada najpopularnijeg državnog praznika u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji danas je ostalo samo sećanje koje sve više bledi, a 29. novembar je postao samo povod za debate o istorijskom značaju tog datuma za društvo.

Znam da je taj praznik bio, da se slavio, da je nešto značio i da više ne znači, da ga nema, ali da svi oni praznici koji su posle njega nastali deluju dosta anemično – priča sociolog Ratko Božović.

Ovim praznikom se obeležavalo Drugo zasedanje AVNOJ-a, koje je održano 29. novembra 1943. godine u Jajcu u Bosni i Hercegovini, i na kojem su donate odluke koje su trasirale put buduće posleratne Jugoslavije.

O ovom zasedanju, istoričar Predrag Marković nam objašnjava da je on predstavljao politički trijumf partizanskog pokreta. Nikada se, po njegovim rečima, nije desilo da velike sile priznanju revolucionarni pokret pre kraja rata.

To nije ostalo bez odjeka ni u unutrašnjoj politici nove države. Slovenački i hrvatski delegati su u Jajcu nastupali kao predstavnici posebnih država, sa zahtevima oko granica i jezika, u slovenačkom slučaju. Srbija nije imala svoju delegaciju, već su po jedinicama nasumično pokupljeni srpski borici. Oni nisu imali nikakve posebne zahteve. Praznik je postao simbol države. Kakva država, takav i praznik – ističe Marković.

Nakon završetka rata – od 1945. godine, taj datum je proslavljan kao Dan Republike i bio je jedan od najvećih državnih praznika u nekadašnjoj SFRJ, koji je svečano obeležavan širom zemlje.

Vuk Dapčević, autor dokumentarnih filmova i sin Peka Dapčevića, istaknutog partizanskog komandanta, kaže da je svestan da je 29. novebar kao praznik imao uticaj na naše društvo, ali da je kroz njegovu kuću prolazio neprimećeno. Njegov otac je voleo, kako kaže, više 20. oktobar, dan kada je oslobođen Beograd.

Za istoričara Čedomira Antića ovaj praznik ima samo istorijski značaj i misli da ga ne treba obeležavati:

– 29. novembar je praznik koji ne predstavlja ništa savremeno. To nije spomen na antifašističku borbu za slobodu već na jedan totalitaristički režim kakav je bio komunistički. Na kraju je to sve dovelo do mržnje među jugoslovenskim narodima.

Kuriozitet vezan za ovaj praznik je da je nadživeo državu čiji je bio simbol. Praznik je posle raspada SFRJ prestao da se obeležava u skoro svim nekadašnjim republikama, a od kraja devedesetih je proslavljan samo u Srbiji, sve do njegovog zvaničnog ukidanja, 14. novembra 2002. godine, odlukom Savezne skupštine Savezne Republike Jugoslavije.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here