Naslovna Kultura Od bara u Parizu do šidskih scena

Od bara u Parizu do šidskih scena

PODELI
Foto: "Bar u Parizu" 1929.

Izložba „Između stvarnosti i vizije: žanr-slikarstvo Save Šumanovića” do kraja marta traje pod svodovima Galerije slika „Sava Šumanović” u Šidu

edan je od najznačajnijih predstavnika jugoslovenskog slikarstva iz perioda između dva svetska rata, izuzetan poznavalac dela Pusena, Engra, Sezana, Pikasa, Derena i drugih, odlično je vladao slikarskim zanatom i suštinski poznavao prirodu kako klasicističke, tako i modernističke koncepcije slike, pa je u žanr-slikarstvu uspostavio najneposredniji kontakt sa posmatračem u svedenom linearnom, a koloristički bogatom stilu. Na tim Šumanovićevim delima ostaju prisutna i prepoznatljiva ranija slikarska znanja, kao i slojevitost na konceptualnom nivou, što je bitna odlika i drugih njegovih ciklusa jer je on bio izrazito intelektualni tip umetnika, započinje Milana Kvas, upravnica Spomen-zbirke Pavla Beljanskog, razgovor za „Politiku”, naglašavajući tako odmah šta je to što čini posebnu draž izložbe „Između stvarnosti i vizije: žanr-slikarstvo Save Šumanovića”. Ona do kraja marta traje pod svodovima Galerije slika „Sava Šumanović” u Šidu.

Drugi bitan momenat, osim toga da je reč o jednom od naših najvećih i najpriznatijih slikara, jeste podatak da većina dela nije često izlagana, neka nisu nikad, pa je izložbeni projekat u kojem autorstvo dele naša sagovornica i Vesna Burojević, direktorka pomenute cenjene šidske galerije, vredan pažnje.

Postavka na kojoj se nalazi 26 dela iz perioda 1939–1941, kada i nastaje najveći broj njegovih ostvarenja žanr-slikarstva (u šidskoj galeriji čuva se 48 slika ove tematike), posebna je, zaokružena celina u konceptu samog izložbenog prostora – galerije za koju Vesna Burojević navodi da se, s pravom, smatra referentnom ustanovom za proučavanje ličnosti i dela Save Šumanovića. Posao počet zahvaljujući dobročinstvu Perside Šumanović, njegove majke, nastavljen je u poslednjih desetak godina tako što je odlučeno da se ova institucija pozabavi predstavljanjem sopstvenog, bogatog umetničkog fonda i to kroz angažman uglednih istoričara umetnosti. Do sada su predstavljene raznorodne celine, počev od „Puta do slike” i „Poslednje decenije”, preko „Dečjih likova u slikarstvu Save Šumanovića” i „Šidijanki” pa do „Šidskih pejzaža Save Šumanovića” i „Jedne francuske epizode”, dok je sada akcenat stavljen na već pomenute žanr-scene, kao zanimljivu sekvencu njegovog impozantnog i složenog opusa. Ona je prvi put kao celina analitički obrađena i vrednovana, a može se reći da je odlikuju artificijelnost predstave i elementi naivizma.

– Šidska dela sa scenama svakodnevice mogu se grupisati u segmente koje čine prizori seoskih radova, odnosno poljski radovi, sa kojima stoje u direktnoj vezi pejzaži sa figurama, radovi u vinogradu kao i poslovi u šidskim domaćinstvima, zatim prizori sa šidskih ulica i scene kupanja i dokolice sa plaža i iz Šida – objašnjava Milana Kvas.

U pratećem katalogu posebna pažnja pružena je slikama „Kompozicija sa dve figure”, „Klanje svinja”, „Ašikovanje na mesečini”, „Kupačice na rečnom keju”, a ova istoričarka umetnosti osvetljava nam dodatno poslednje navedeno delo:

– Ono je primer magijskog realizma, kako na istom platnu stoje paralelno motivi za koje se može pretpostaviti da se mogu videti u stvarnosti i to na desnoj strani slike, dok je na levoj strani poluakt, momenat neočekivanog, umetnička predstava stvarnosti u kojoj se izmišljeni element pojavljuje kao realan.

Na kraju, bitno je spomenuti i to da se siže mnogih dela iz šidskog perioda iz 1939. može nazreti na slici „Bar u Parizu”, nastaloj deceniju ranije u francuskoj prestonici. Ona se, kao svedena ilustracija iz žurnala, prema stilskim osobinama može shvatiti kao jedan od primera za polaznu osnovu potonjih žanr-kompozicija.

– Izložbom iz 1939. godine na Novom univerzitetu u Beogradu Šumanović je pokazao ključne, hronološke tačke u konceptu sopstvene umetničke filozofije, postavkom koja je bila najveća „živa” ilustrovana monografija njegovog šidskog opusa. Ovom izložbom on je takođe pokazao da šidski period započinje 1929. pariskim delima, osloncima budućih idejnih rešenja.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here